World Wide Web

Bijna alles wat je digitaal doet, loopt over het web. Je kijkt waar een gebouw staat, je deelt documenten, je bestelt eten, je betaalt, je kijkt naar een stream, je luistert muziek, je swipet. Dat is geen toevallige verzameling apps: het is één infrastructuur waar heel het dagelijkse leven op draait.

Ontstaan

Het web is bedacht in 1989 op het CERN in Genève, door Tim Berners-Lee en Robert Cailliau. Het doel was bescheiden: onderzoekers documenten laten delen die naar elkaar konden verwijzen. Die verwijzing, de hyperlink, is nog altijd het hart van het web.

Sinds 1994 bewaakt het World Wide Web Consortium (W3C) de standaarden. Daarnaast schrijft de WHATWG de HTML-specificatie. Niemand is eigenaar van het web: de standaarden worden samen gemaakt, en iedere browserbouwer implementeert ze.

Wat is het web

Vijf zinnen die samen de definitie vormen:

• bestanden op webservers
• verbonden via hyperlinks
• geschreven in hypertext
• verstuurd via het hypertext transport protocol (HTTP)
• bekeken in een browser

De webserver

Een webserver is software die inkomende verzoeken zo snel mogelijk beantwoordt. De bekendste zijn Apache, nginx en IIS. Je kan zelf hosten, maar meestal huur je ruimte bij een hosting company. Voor dit vak krijg je webruimte op ikdoeict.be.

HTML, CSS en JavaScript

Taal	Waarvoor	Wanneer in dit vak
HTML	structuur en betekenis van de inhoud	vanaf vandaag
CSS	presentatie: layout, kleur, typografie	vanaf les 3
JavaScript	gedrag en interactie	op het einde

Deze volgorde is geen toeval. Een pagina die enkel HTML heeft, werkt. Een pagina met enkel CSS of enkel JavaScript bestaat niet. HTML is de basis, de rest komt erbovenop.

Negatieve impact

Precies omdat er zoveel over het web loopt, is het ook de plek waar veel misgaat.

Desinformatie. Groot of kleinschalig, georganiseerd of 'organisch' ontstaan: het is niet moeilijk om voorbeelden te vinden van desinformatie.
Mogelijke buitenlandse inmenging in het publieke debat over het Brexitreferendum en de verkiezingen in de Verenigde Staten. Campagnes die twijfel zaaien over vaccins. Complottheorieën over 5G die eindigen in brandstichting aan gsm-masten. Protest tegen seksuele voorlichting op school dat door fake news ontspoort tot brand in kleuterscholen.

Privacy. Je deurbel filmt de straat en de beelden staan bij een bedrijf in de cloud. Een onderzoek van Mozilla naar 25 automerken vond bij alle 25 ernstige privacyproblemen. Wat met alle 'smart' IoT devices bij je thuis? Weet jij welke data verzameld wordt? Weet je waar ze bewaard wordt?

Centralisatie. Als één bedrijf de satellietverbinding levert, beslist dat bedrijf ook wanneer ze uitvalt. Als hetzelfde bedrijf zowel browser als zoekmachine als cloud provider heeft die disproportioneel veel macht over wat op het www verschijnt en of het gevonden kan worden. Wanneer een handvol social media bedrijven een bijna-monopolie heeft is het niet moeilijk om het publiek debat in een andere richting te duwen.

Oplichting en misbruik. Phishingadvertenties met bekende gezichten die miljoenen views halen, AI-naaktbeelden, chatgroepen waar wordt uitgelegd hoe je vrouwen uitbuit...

Je gaat dit semester zelf dingen op het web zetten. Dan is het nuttig om te weten in welk landschap je dat doet. Jij kan als developer een gigantische impact hebben!
Zorg dat ze positief is.

Een beter web

Er is ook een andere kant. Een hoop organisaties, projecten en mensen werken aan een web dat open blijft en niet van een handvol bedrijven is. Ik lijst er enkele op:

• Mozilla bouwt Firefox en publiceert MDN, de documentatie die je dit semester dagelijks gebruikt
• Electronic Frontier Foundation verdedigt digitale burgerrechten, juridisch en technisch
• Internet Archive bewaart het web, inclusief de stukken die anderen liever laten verdwijnen
• IndieWeb en DWeb ijveren voor een Decentraal Web: je eigen data op je eigen domein, in plaats van je inhoud bij een platform parkeren
• Chaos Computer Club is een van de oudste hackersorganisaties van Europa, met een sterke focus op privacy en veiligheid
• FOSDEM is het grootste gratis open source-event van Europa, elk jaar in Brussel, en je bent er welkom
• Het fediverse, met onder meer Mastodon, is sociale media zonder één eigenaar

This is for everyone

Toen Tim Berners-Lee in 2012 tijdens de openingsceremonie van de Olympische Spelen in Londen op een podium werd gezet, typte hij vier woorden die op het scherm verschenen: this is for everyone. Dat is nog altijd de inzet.

Je bouwt dit semester je eigen site, op je eigen adres, met bestanden die van jou zijn. Dat is precies wat de IndieWeb-beweging bedoelt. Je hebt geen platform nodig om op het web te staan.